Kinderbekkenfysiotherapie

Inleiding

Mictieklachten, defecatieklachten en functionele buikpijn komen bij kinderen veel voor. Er zijn geen grote prevalentie studies verricht in Nederland. Om toch een indruk te geven van het aantal kinderen dat kampt met deze problematiek volgen hieronder de prevalentie- en incidentiecijfers voor zover deze bekend zijn.

Mictieklachten bestaan naast urine-incontinentie ook uit klachten als moeilijk kunnen plassen, vaak plassen, niet leeg plassen, enuresis, urineweginfecties e.d. Dwarsdoorsnede onderzoek naar urine incontinentie maakt het aannemelijk dat de prevalentie bij urine incontinentie bij gezonde kinderen op zes jarige leeftijd gemiddeld ongeveer 9% is en dat de prevalentie afneemt tot ongeveer 2% op 12 jarige leeftijd.

Enuresis nocturna komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes en blijft bij jongens ook langer bestaan. Van de 4- tot 7-jarige jongetjes heeft circa 12% enuresis nocturna, van de 4- tot 7-jarige meisjes circa 8%. Op de leeftijd van 13 tot 16 jaar is 1 à 2% van de kinderen ’s nachts nog nat

De incidentie van urineweginfecties in de huisartsenpraktijken was in Nederland in 2007 bij 0-4 jarigen 1,3 (jongens) en 10,2 (meisjes); bij 5-7 jarigen ,7 (jongens) en 6,7 (meisjes) en voor 10 – 14 jarigen ,19 (jongens) en 2,7 (meisjes)

Obstipatie bij kinderen komt veel voor. In Nederland worden per huisarts jaarlijks gemiddeld 12-15 kinderen in de leeftijd van  0-17 jaar met obstipatie gezien, waarvan acht kinderen voor het eerst met deze klacht komen[5]. Geschat wordt dat in Nederland minstens 100.000 kinderen functionele obstipatie of solitaire fecale incontinentie hebben.

Fecale incontinentie is veelal het gevolg van fecale impactie. In de Rome-III criteria wordt aangegeven dat fecale incontinentie bij 80-90% van de kinderen wordt veroorzaakt door obstipatie en bij de overige 10-20% door solitaire fecale incontinentie of door anatomische of organische afwijkingen[7]

Bij 40% van de kinderen worden gedragsveranderingen zoals eetproblemen, schoolverzuim, gezinsproblematiek, sociaal isolement en depressiviteit gezien. Deze verdwijnen wanneer de behandeling is geslaagd. Daarom wordt aanbevolen deze kinderen niet in aparte pedagogische of psychologische praktijken te behandelen.

Mictieklachten komen significant vaker voor bij kinderen met obstipatie. 11,3 tot 21,6% van de kinderen heeft naast obstipatie ook functionele urine-incontinentie.

In Nederland is buikpijn bij kinderen verantwoordelijk voor 2,5% van alle bezoeken aan de huisarts en met een prevalentie van 6,3% over een jaar gemeten. 

Seksueel misbruik

Uit Nederlands onderzoek blijkt dat jaarlijks ongeveer 107.000 kinderen slachtoffer zijn van verwaarlozing, mishandeling of seksueel misbruik. In ruim 4% gaat het om seksueel misbruik[17, 18]  

Genoemde klachten kunnen tot op volwassen leeftijd problemen geven en er is een verband aangetoond tussen klachten op kinderleeftijd en klachten bij volwassenen. [19, 20]

In Nederland zijn veel verschillende hulpverleners betrokken bij de diagnostiek en behandeling van kinderen met mictie- en defecatiestoornissen.

Steeds vaker wordt een beroep gedaan op kinderbekkenfysiotherapie door de betrokkenheid van deze klachten met de buik- en bekkenbodemspieren. In veel ziekenhuizen worden multidisciplinaire teams opgezet waarin ook kinderbekkenfysiotherapeuten participeren.

Echter een functieprofiel van de kinderbekkenfysiotherapeut ontbreekt. Hierdoor is het onduidelijk welke kennis, vaardigheden en competenties de kinderbekkenfysiotherapeut moet hebben om deze groep kinderen adequaat te behandelen.

De kinderfysiotherapeut® die aanvullende scholing heeft gedaan op het gebied van mictie- en defecatiestoornissen, buikpijnklachten, enuresis en recidiverende urineweginfecties, heeft specifieke kennis van de ontwikkelingsgerelateerde problematiek. De bekkenfysiotherapeut® met aanvullende scholing  op het gebied van de  kinderproblematiek  is specifiek  geschoold en is daarbij bevoegd tot het inwendig handelen.

Doel van deze dag

Het kennis maken met de kinderbekkenfysiotherapie. Het behandelen van kinderen met bekken – en bekkenbodemgerelateerde problematiek vraagt om andere competenties dan het behandelen van volwassenen.

In de praktijk kan het voorkomen dat jullie i.v.m. Directe Toegankelijkheid Fysiotherapie en het grote tekort aan goed opgeleide kinderbekkenfysiotherapeuten, een hulpvraag krijgen op het gebied van kinderen met mictie- of defecatiestoornissen. Het is van groot belang dat jullie kunnen beoordelen of het kind met zijn / haar ouders / verzorgers  door jullie kunnen worden geholpen of dat doorverwijzen nodig is.